Historia czołgów Turán

Tablice rejestracyjne
Pojazdy transportowe oraz wozy bojowe armii węgierskiej wyróżniały się unikalnym systemem tablic rejestracyjnych. W przypadku pojazdów pancernych przedni numer rejestracyjny nanoszony był wewnątrz wąskiego białego prostokąta. Numer zaczynał się zwykle literą „H” (Honvéd), z tarczą w barwach narodowych (czerwono-biało-zielona), a następnie znajdował się trzycyfrowy numerem seryjnym. Litery „H” oraz cyfry były malowane na czarno. Te same numery rejestracyjne znajdowały się z tyłu kadłuba, ale wpisane były w kwadrat.
Następnie, od roku 1944, przednią tablicę rejestracyjną malowano po prostu bezpośrednio na kamuflażu, bez białego prostokąta. Na każdej tablicy rejestracyjnej numery oznaczały typ pojazdu, i tak „1H” oznaczało Turán 40M, „2H” to Turán 41M, a „3H” Zrínyi.

40-M-Turan-a w

 

Numery taktyczne
Węgierskie wojska pancerne przyjęły stosowanie taktycznych numerów wieżowych w 1942 r. 1. Dywizja Pancerna stosowała system dużych trzycyfrowych numerów w stylu niemieckim, umieszczanych po obydwu stronach oraz z tyłu wieży.
W 1944 r. 2. Dywizja Pancerna używała czterocyfrowych numerów taktycznych, malowanych jedynie na tylnej płycie pancerza wieży.

Oznaczenia indywidualne
Indywidualne nazwy lub symbole nie były szczególnie popularne wśród węgierskich pancerniaków. Był to zwyczaj nieregulaminowy, lecz tolerowany podczas wojny. Najpopularniejsze było nadawanie pojazdom, a nawet działom imion na cześć narzeczonych lub ówczesnych aktorek filmowych

2. Dywizja Pancerna w Małopolsce Wschodniej, rok 1944
Po katastrofie stalingradzkiej w lutym 1943 roku Węgrzy jeszcze raz ocenili sojusz z Niemcami i rozpoczęli poszukiwaniaq okazji do opuszczenia Osi. Niemiecka reakcja polegała na okupacji Węgier 19 marca 1944 roku i zastąpieniu rządu (i naczelnego dowództwa armii) elementami pro-niemieckimi.
W obliczu szybkiego postępu sił sowieckich została zmobilizowana i rozlokowana w Karpatach wiosną roku 1944 nowa 1. Armia Węgierska. Niemcy jednak nakazali Węgrom przesunąć 1. Armię z dobrze przygotowanych linii obronnych w Karpatach do Małopolski Wschodniej.
Zadaniem sił węgierskich było ustabilizowanie sytuacji między niemieckimi grupami armii Północna i Południowa Ukraina wzdłuż linii Kołomyja-Stanisławów.
1. Armia składała się z trzech lekkich dywizji piechoty (po dwa pułki), trzech dywizji piechoty (po trzy pułki), dwóch brygad górskich i 2. Dywizji Pancernej.
2. Dywizja Pancerna była pierwszą jednostką pancerną wyposażoną wyłącznie w węgierskie wozy bojowe, w tym czołgi średnie 40M Turán i czołgi ciężkie 41M Turán. Wśród wszystkich – począwszy od szeregowych żołnierzy aż po naczelne dowództwo - oczekiwania wobec nich były wysokie.
2. Dywizja Pancerna została oficjalnie powołana do życia 13 marca i była najsilniejszą jednostką 1. Armii Węgierskiej. Dywizja została całkowicie wyposażona w węgierskie wozy bojowe: czołgi średnie 40M Turán, czołgi  cięzkie 41M Turán, samobiezne działa przeciwlotniczo-przeciwpancerne 40M Nimród, samochody pancerne 39M i 40M Csaba oraz czołgi lekkie 38M Toldi. Jednak z powodu wolnego tempa produkcji liczba pojazdów w dywizji była niższa od etatowej.
Dywizja posiadała 120 średnich i 55 ciężkich Turanów, 84 lekkie czołgi Toldi i 42 Nimródy, a także 14 samochodów pancernych Csaba. W 3. Pułku Pancernym brakowało 18 średnich i 14 ciężkich Turanów, jednego Toldi i dwóch pojazdów pancernych Nimród. Niedobory te oznaczały jednak tylko, że 3/III batalion czołgów był o połowę mniejszy, brakowało jednej kompanii czołgów ciężkich (11 x 41M Turán) oraz jednej czołgów średnich (17 x 40M Turán).
Kiedy dywizja znalazła się na froncie na froncie, 3. Pułk Pancerny składał się tylko z dwóch batalionów, 3/I i 3/II. Btalion 3/III) pozostał na Węgrzech, oczekując na swoje  pojazdy. Dołączył do dywizji dopiero w lipcu.
Dywizji brakowało również 80 motocykli, 160 samochodów osobowych i ciężarowych. Za mała była też ilość amunicji, której na poziomie dywizji brakowało 30 000 nabojów do  Turán 40 mm i 12 000 do Turán 75 mm. Tylko na poziomie pułku ilość amunicji odpowiadała stanom etatowym. 3. Pułk Czołgów raz podległe mu jednostki warsztatowe nie posiadały części zamiennych ani zestawów naprawczych do dział czołgowych. W przypadku najmniejszej usterki technicznej czołg nie nadawał się już do walki.


Ruch 2. Dywizji Pancernej do Małopolski Wschodniej
Artyleria i jednostki pancerne były transportowane koleją, a pierwsze pociągi wyruszyły 1 kwietnia 1944 roku. Większość kolumny zaopatrzeniowej oraz 1. Zmotoryzowany Batalion Artylerii Średniej dotarły na front już podczas działań bojowych w późniejszych dniach kwietnia, zaś 3/III batalion czołgów, jak już wspominaliśmy, nadszedł dopiero w lipcu.
Dywizja dowodzona przez pułkownika sztabowego Ferenca Osztovicsa dotarła do miejsca koncentracji w Stryju w dniach 5–11 kwietnia 1944 roku.
Dywizja zaczęła przemieszczać się ku dolinie niedaleko wsi Lachowce 14 kwietnia gdzie została podporządkowana generałowi porucznikowi Liebowi, dowódcy niemieckiego XI KA.
Tego dnia dowództwo 1. Armii Węgierskiej wydało rozkaz XI KA, nakazujący osiągnięcie linii  Nadwórna-Stanisławów, a następnie Kołomyja-Łukwa. 2. Dywizja Pancerna miała być główną siłą uderzeniową natarcia.
Niemiecki XI KA nakazał 2. Dywizji Pancernej zajęcie podstawy wyjściowej między 15 a 16 kwietnia 1944 roku.

16 kwietnia