Historia czołgów Turán


W dniach 14-17 września 1. Dywizja Pancerna walczyła z rumuńską 19. Dywizją Piechoty. Ze względu na ukształtowanie terenu siły węgierskie zostały zmuszone do przeprowadzenia natarcia czołowego. Węgierskie czołgi i piechota zajęły 16 września uczyniły wyłom w rumuńskich liniach obronnych. Ale już następnego dnia pojawiły się kolumny pancerne Armii Czerwonej i przy ich pomocy Rumunom udało się wypełnic powstałą lukę. Według źródeł rumuńskich wzięto do niewoli 387 Węgrów, a 23 czołgi Toldi i Turán zostały zniszczone w zestawieniu porównaniu z 377 ofiarami po stronie rumuńskiej.
Pododdziały 1. Dywizji Pancernej zostały zaalarmowane z powodu pojawienia się czołgów sowieckich wczesnym popołudniem 19 września. Większość 1. Pułku Czołgów i 5/1. zmotoryzowana bateria artylerii zostały skierowane do Zimándújfalu.
Pułkownik Koszorús nakazał podpułkownikowi Imre Németha Imre’a wyruszenie wraz ze swoją grupą bojową przeciw sowieckim czołgom i działom samobieżnym. Zgodnie z instrukcjami udzielonymi podpułkownikowi Némethowi sowiecka broń pancerna miała zostać zwabiona do zagięcia linii obronnej „Carol”, która została wzniesiona kilka lat wcześniej po rumuńskiej stronie granicy. Zgodnie z planem dowódcy dywizji grupa pułkownika Vastagha miała zaatakować czołgi sowieckie z południowego-zachodu, z okolic Zimándújfalu.
Odwód dywizji składał się z grupy bojowej pułkownika Zoltána Baló w sile trzech kompanii czołgów, dwóch batalionów strzelców zmotoryzowanych i 51 Batalionu Przeciwlotniczo-Przeciwpancernego, które miały wykorzystać powodzenie z rejonu Kürtös w kierunku Világos i Erdőkerék.
Podpułkownik Németh wykonał swoje zadanie i zwabił grupę około 25 czołgów T-34 w pułapkę. Ponieważ mapy sowieckie nie uwzględniały rumuńskich rowów przeciwczołgowych i nie przeprowadzono rozpoznania, Sowieci utknęli w okolicy Klára-major w północno-zachodniej części Zimándújfalu.
Wozy bojowe Armii Czerwonej zatrzymały się i skupiły w bliskiej formacji przed ciągiem nierozpoznanych rowów przeciwczołgowych. W tym momencie, około godziny 17.00, niemieckie bombowce nurkujące zaatakowały niczego niepodejrzewające czołgi sowieckie, a węgierskie czołgi i artyleria otworzyły ogień ze skrzydeł i z tyłu. Podczas walki siły węgierskie zniszczyły około sto sowieckich pojazdów, w tym 28 czołgów T-34.
Według naocznych świadków na polu bitwy pozostały 23 wypalone T-34. Wojska węgierskie nie poniosły żadnych strat w czołgach. 1. Dywizja Pancerna zniszczyła w walce tylko siedem wozów bojowych, reszta padła łupem niemieckich nurkowców. To działanie dywizji pozwoliło części 3. Armii Węgierskiej na oderwanie się od przeciwnika i zajęcie nowych linii obronnych wzdłuż granicy.
Porucznik Béla Benkovich należał do 1/I batalionu czołgów, w którym dowodził 4. kompanią; Poległ od śmiertelnego postrzału w głowę pod Zimándújfalu dnia 21 września. Został pośmiertnie odznaczony węgierskim Krzyżem Rycerskim z Mieczami.
Po osiągnięciu tego taktycznego sukcesu 1. Dywizja Pancerna, pomimo protestów dowódcy, miała być od tej pory używana w charakterze bezpośredniego wsparcia piechoty.
W okrsie 13-27 września 1. Dywizja Pancerna utraciła w walkach 91 poległych, 260 rannych oraz 165 zaginionych. Straty w sprzęcie wyniosły ponad 50%.
W dniu 29 września 1. Dywizja Pancerna walczyła w składzie niemieckiego III KPanc. w rejonie Kecskemét. Pułkownik Zoltán Schell był wówczas jej dowódcą.

Oblężenie Budapesztu
Kiedy miasto zostało okrążone około dnia 24 grudnia w kotle znalazła się znaczna część sił węgierskich. Jednostki te były częścią wycofującej się 3. Armii Węgierskiej lub stacjonowały w Budapeszcie stanowiąc personel rozmaitych instytucji wojskowych, szkół, składów itp. Zbieraninę tę uzupełniały różne pododdziały żandarmów, jednostki policyjne, ochotnicy i grupy samoobrony, a także grupy żołnierzy, którzy zgubili swoje jednostki bądź pozostawali bez przydziału. Dywizje regularne były osłabione, ale ich artyleria była mniej więcej nietknięta.
Zgodnie z zestawieniem w skład sił obrońców wchodziły m.in. 10. Dywizja Piechoty, 12. Rezerwowa Dywizja Piechoty, 1. Dywizja Pancerna, 1. Dywizja Huzarów, Grupa Billnitzer (pododdziały 1., 6., 7., 10., 13., 16. i 24. Batalionów Artylerii Szturmowej), Grupa Artylerii Przeciwlotniczej (baterie 6.  Batalionu Artylerii Przeciwlotniczej oraz 52. Samobieznego Batalionu Artylerii Przeciwlotniczej z pojazdami 40M Nimród ).
W przybliżeniu liczebność sił węgierskich wynosiła około 55 000 ludzi, ale na pierwszej linii było około 15 000 ludzi, wspieranych przez 250 dział, 55 ciężkich armat przeciwpancernych i 37-39 wozów bojowych.
W tym czasie 1. Dywizja Pancerna liczyła 5000 ludzi z trzema działami polowymi, siedmioma czołgami i trzema amatami przeciwpancernymi oraz dwoma batalionami piechoty.
Od października do początku grudnia roku 1944 siedem batalionów artylerii szturmowej znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie Budapesztu zgrupowano w tzw. Grupie Billnitzer.
Tylko 1., 7. i 10. bataliony były wyposażone w samobieżne działa szturmowe. Reszta batalionów artylerii szturmowej była uzbrojona w kilka czołgów Turán i Toldi, działa przeciwpancerne oraz broń piechoty.
Większość batalionów artylerii szturmowej została na początku oblężenia rozlokowana na odcinku 1. Dywizji Pancernej, w okolicy Pécel, a następnie w Rakoscsaba,
1/3. baterią dział szturmowych dowodził porucznik Tibor Rátz, miał on w swojej dyspozycji pięć haubic Zrínyi 40/43M Zrínyi i kilka czołgów Turán.
Porucznik András Kulifay, dowódca 1/2. baterii, zginął w walce dnia 31 grudnia. Poprowadził swoją baterię do stacji kolejowej Kelenföld, kiedy jego czołg 41M Turán, jadący na czele kolumny haubic Zrínyi, został trafiony, a on i cała jego załoga zginęła.

Ostatnie walki
Elementy Grupy Horváth pod dowództwem podpułkownika  Horvátha walczyły pod  Perbál z dwoma Turanami, jednym Toldi i czterema Nimród w składzie. Dnia 7 grudnia grupa przeprowadziła kontratak w rejonieBaracska-Petend. 2. Pułk Kawalerii działał jako wsparcie dla nielicznych wozów bojowych. Do 10 grudnia w Grupie Horváth pozostały tylko dwa czołgi 40M Turán.
W Bergen utworzono Pancerny Pułk Szkolny, wyposażony w węgierskie i niemieckie wozy bojowe, w tym trzy czołgi Turán:
jeden Turán 75 (wyprodukowany przez Manfreda Weissa), rejestracja 2H-002
jeden Turán 75 (Rába), rejestracja 2H-248
jeden przezbrojony Turán 75 (Rába), rejestracja 1H-006.
Pozostałe pododdziały pancerne walczyły do ​​końca wojny zarowno na sprzęcie węgierskim jak i niemieckim. 2. Dywizja Pancerna poddała się siłom brytyjskim i amerykańskim już na terytorium Niemiec.
Podczas II wojny światowej węgierskie jednostki szybkie poniosły ciężkie straty.
Tylko same oddziały pancerne poniosły od 26 czerwca 1941 do 31 października 1944 roku straciły 3305 poległych.
Po zakończeniu działań wojennych niemal wszystkie wozy bojowe przeznaczono na złom, a ich części do ponowengo wykorzystania. Jednym z niewielu wyjątków jest Nimród, który przetrwał oblężenie Budapesztu i był eksponowany w Muzeum Wojny w Budapeszcie do połowy lat osiemdziesiątych. Na szczęście dla miłośników węgierskiej broni pancernej Rosjanie zachowali po jednym egzemplarzu przykład prawie każdego węgierskiego wozu bojowego w słynnej Kubince.n

Artykuł dzięki
Tomaszowi Basarabowiczowi
Przekład: Tomasz Basarabowicz

 

 

 

  • Recommended Articles about Navy

  • Related Articles

The Soviet Skoryi Class Destroyer
The Soviet Skoryi Class Destroyer The „Smelyi” type destroyer, Project 30 bis (Skoryi class,...
The American Destroyer USS Fletcher 1942
The American Destroyer USS Fletcher 1942 When, in the early 1930s, the Americans began modernizing their...
The Battleship HMS Prince of Wales
The Battleship HMS Prince of Wales Prince of Wales was a King George V-class battleship of...
The Battleship  HMS Rodney 1942
The Battleship HMS Rodney 1942 HMS Rodney and HMS Nelson were the only battleships of the Nelson...
The Japanese Battleship Hyūga
The Japanese Battleship Hyūga The Hyuga battleship project was based on the design of the Fuso...