Historia czołgów Turán


Tą grupą bojową dowodził kapitan Jenő Esze, dowódca 2. Pancernego Batalionu Pionierów, wspartych przez dziewięć czołgów 40M Turán i dwa czołgi Pz.Kpfw. V Panther oraz elementy 4. Batalionu Strzelców Zmotoryzowanych.
Według źródeł rumuńskich podczas walk we wrześniu oraz październiku zdobytych zostało kilka nadających się do użytku czołgów Toldi i Turán, dwa Hetzery i jedno działo szturmowe Zrínyi. Wbrew ogólnym wytycznym, pojazdy te wykorzystane zostały przez siły rumuńskie przeciw ich byłym właścicielom .

2. Dywizja Pancerna w latach 1944-1945
W listopadzie 1944 r. 2. Dywizja Pancerna podczas postoju w Komárom w postaci ludzi i sprzętu. Do tego momenty 3. Pułk Czołgów posiadał sprawnych jedynie dziewięć czołgów Pz.Kpfw. IV i dwa czołgi 38M Toldi. W drugiej połowie listopada 1944 roku 2. Dywizja Pancerna została ponownie uzupełniona w Párkány. W Szákszende odbyło się przeszkolenie, w myśl którego zalogi czołgów Turán miały się przesiąść na Pz.Kpfw. IV.
W dniach 0d 9 do 19 grudnia 2. Dywizja Pancerna walczyła w rejonie Lovasberény.
Na początku grudnia 1944 dywizja dysponowała 119, z których jednak sprawnych było zaledwie tylko 17. Dywizja posiadała teoretycznie 26 pojazdów przeciwlotniczo-przeciwpancernych 40M Nimród, 8 samochodow pancernych 39M Csaba, 35 czołgów średnich 40M Turán, 8 czołgów ciężkich 41M Turán, 16 czołgów lekkich 38M Toldi, jeden Pz.Kpfw. III, 20 Pz.Kpfw. IV, cztery czołgi Pz.Kpfw. V Panther oraz jedno działo szturmowe StuG. III.
Do końca grudnia 1944 roku ze stanu 2. Dywizji Pancernej zostało spisanych około stu wozów bojowych. Większość z nich to węgierskie Turany, Toldi i Nimródy. Od tego czasu wykorzystanie czołgów Turán w walce stało się rzadkie z powodu braku części zamiennych oraz amunicji.
Od tej pory 2. Dywizja Pancerna kontynuowała walkę przy użyciu niemieckich  Pz.Kpfw. IV Ausf. H oraz transporterów półgąsienicowych. Uczestniczyła w operacji Conrada I w rejonie Székesfehérvár w dniach od 7 do 12 stycznia 1945 roku.
Dnia 7 stycznia 1945 pod Csákvár powstrzymane zostało sowieckie natarcie na  3. niemiecką i 2. węgierską dywizje pancerne.
Do końca marca roku 1945 2. Dywizja Pancerna przestała istnieć jako zwarta jednostka bojowa.

1. Dywizja Pancerna w latach 1944-1945
Węgierski IV KA został sformowany pod dowództwem generała dywizji Józsefa Heszlényiego. Miał on zatrzymać natarcie wojsk sowieckich-rumuńskich na równinach południowych Węgier, w rejonie Aradu i Lippy. IV Korpus został wzmocniony przez VII KA i w ten sposób powstała 3. Armia dowodzoną przez generała dywizji Heszlényigo. Dnia 17 września 1944 roku siły te skoncentrowały się w rejonie Makó – Nagyvárad.
1. Dywizja Pancerna była wówczas wyposażona tylko częściowo. Jej uzbrojenie i wyposażenie zostały wcześniej przekazane 2. Dywizji Pancernej, podczas procesu formowania tej ostatniej w kwietniu 1944 roku. Jednak 1. Dywizja Pancerna została ponownie powołana do zyciaw sierpniu roku 1944 .
Z drugiej strony należy podkreślić, że w momencie skreślenia 1. Dywizji Pancernej ze składu węgierskich sił zbrojnych wiosną roku 1944, brakowało jej do stanów etatowych tylko połowy  batalionu czołgów wobec stanu pierwotnego. Nie wyjaśnia to, dlaczego 1. Dywizja Pancerna została oficjalnie usunięta ze spisu wielkich jednostek. Istnieją spekulacje, iż Węgrzy zamierzali ukryć istnienie 1. Dywizji Pancernej przed Niemcami, aby zachować ją do obrony Węgier i zapobiec wysłaniu na Front Wschodni.
Dywizja składała się z 1. Pułku Pancernego z batalionami  1/I i 1/III, Dywizja w oficjalnych dokumentach bywała również nazywana 1. Zapasową Dywizją Pancerną.
Jesienią roku 1944 w 1. Pułku Czołgów brakowało pojazdów, dlatego konieczne było ich uzupełnienie kosztem różnych jednostek szkolnych. Wobec Tego 1. Batalion Dział Szturmowym oraz 2. - 8. Kadrowe Bataliony Dział Szturmowych przekazały do 1. Pułku Czołgów 24 wozy 41M Turán.
Pułkownik sztabowy Ferenc Koszorús został dowódcą 1. Dywizji Pancernej, a pułkownik Zoltán Balló dowodził 1. Pułkiem Czołgów.
W rzeczywistości jednak dywizja posiadała tylko jeden batalion czołgów dowodzony przez podpułkownika György Gyurkovicha - 1/III - z kompanią dowodzenia (5 czołgów 38M Toldi) i trzema kompaniami czołgów średnich (w każdej kompanii - 7 x 41M Turán, 5 x 38MToldi i 3 x 40M Nimród) według stanu na dzień 2 września 1944 roku. Przed wejściem do walki dywizja posiadała łącznie 60-70 wozów bojowych.
Wojska węgierskie planowały natarcie na dzień 3 września, ale opóźniło się ono do 13 września. Z powodu tego opóźnienia Rumuni byli w stanie wzmocnić swoje siły, a zamiast jednej, naprzeciwko Madziarów stanęły dwie rumuńskie dywizje piechoty i jedna dywizja kawalerii.
Dywizja miała atakować siły rumuńskie etapami, zaczynając od okolic Kevermes-Elek. Dowódca 3. Armii nakazał 1. Dywizji Pancernej prowadzenie ataku, co miało ułatwić pobicie Rumunów.
Dywizja w pełni zaskoczyła rumuńską 1. Dywizję Kawalerii. Węgierskie Turany zniszczyły dużą grupę kawalerii rumuńskiej na drodze pod Macsa-Kürtös.